🏠 Home 📚 Chapters
HomeChapters › Chapter 02
CHAPTER 02

Variables और Data Types

int, str, float, bool — data store करना सीखें

Advertisement

Variables क्या होते हैं?

Variable एक box (डिब्बे) की तरह है जिसमें हम data रखते हैं। जैसे एक box में सेब, दूसरे में किताब। Variable में हम numbers, text, या कोई भी data रख सकते हैं।

Variable बनाने के लिए = (equal sign) use होता है।
python
# Variable बनाना
naam  = "राहुल"      # String - text के लिए
umar  = 22            # Integer - पूर्ण संख्या
score = 9.5           # Float - दशमलव संख्या
pass_ = True          # Boolean - True/False
data  = None          # None - कोई value नहीं

print(naam)    # राहुल
print(umar)    # 22
print(score)   # 9.5
print(type(naam))   # <class 'str'>
print(type(umar))   # <class 'int'>
OUTPUT
राहुल 22 9.5 <class 'str'> <class 'int'>
Advertisement

Type Conversion

एक data type को दूसरे में बदलना — यह बहुत जरूरी है! input() हमेशा String देता है, इसलिए number चाहिए तो int() या float() use करें।
python
# String to Number
num_str = "100"
num_int = int(num_str)    # "100" → 100
print(num_int + 50)      # 150

# Number to String
age = 25
age_str = str(age)        # 25 → "25"
print("उम्र: " + age_str)  # उम्र: 25

# int to float
x = float(5)              # 5 → 5.0
print(x)                   # 5.0

# Multiple variables
a, b, c = 10, 20, 30
print(a, b, c)   # 10 20 30

x = y = z = 0   # तीनों में same value
OUTPUT
150 उम्र: 25 5.0

🎯 QUICK QUIZ — Chapter 02

Variables और Types क्या है?
Advertisement
🏠 अगला →